DG & DG Das Geld und die Griechen – Τo Χρημα και οι Ελληνες

ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΕΤΡΕΣ

Στη Θεσσαλονίκη κατασκευάζεται το μετρό. Ο δρόμος είναι σκαμμένος σε μία απόσταση εκατοντάδων μέτρων. Κάτω από τη γη δουλεύει μία χούφτα οικοδόμων με κίτρινα κράνη. Πολλή φασαρία, εκσκαφείς κινούνται πέρα δώθε. Σε ένα σταθμό λίγο πιο κάτω εργάζονται περισσότεροι άντρες – μια ντουζίνα – με κίτρινα κράνη. Ωστόσο, εκεί είναι πολύ πιο ήσυχα. Προσεκτικά, με πινέλα, σκούπες και μικρά φτυάρια ανασύρονται θραύσματα. Έπεσαν πάνω σε αρχαία ερείπια. Φαίνεται ότι όπου κι αν ξύσει κανείς στην επιφάνεια της Ελλάδας, πέφτει πάνω στην Αρχαιότητα.

Το βράδυ μια έντονη συζήτηση με γνωστούς: «Αγαπώ την αρχαιολογία», λέει ένας φίλος. «Είμαι περήφανος για τους αρχαίους Έλληνες, αποτελούν κομμάτι της ταυτότητάς μου.»

«Τι μεγάλο φορτίο», ενίσταμαι, «να πρέπει να συγκρίνει κανείς μονίμως το τώρα με πράγματα που έγιναν πριν από 2500 χρόνια. Κρατάει τους Έλληνες πίσω. Ενώ σήμερα δεν μπορούν να κατασκευάσουν ούτε μια γραμμή μετρό.»

«Η Ιστορία μάς δίνει σιγουριά, ξέρουμε ποιοι είμαστε», λέει ο φίλος μου.

«Η Ιστορία θα σε κρατάει πίσω στο παρελθόν, αν θελήσεις να προχωρήσεις στο μέλλον», αντιπαραθέτω εγώ.

Πριν από μερικά χρόνια μία ομάδα φοιτητών, με τους οποίους σπουδάζαμε μαζί, επισκέφτηκαν ένα από τα καλύτερα Πανεπιστήμια των Η.Π.Α. Φοίτησα πριν από 15 χρόνια σε μία πολύ φημισμένη Σχολή Καλών Τεχνών, σε μια ιδιαίτερη τάξη. Ήμασταν ένα από τα πρώτα τμήματα στη Γερμανία, που ασχολήθηκε αποκλειστικά με design βασισμένο σε υπολογιστές. Μία ομάδα από μας ταξίδεψε τότε στις Η.Π.Α., για να παρουσιάσει τη δουλειά μας. Ο πρόεδρος τους τμήματος design ενός φημισμένου Ινστιτούτου, ένας άντρας διεθνούς φήμης, κουβέντιασε πριν και μετά τις εκδηλώσεις με τους συμφοιτητές μου. Προς μεγάλη του έκπληξη διαπίστωσε ότι οι Γερμανοί φοιτητές Σχεδίου δεν ήταν εξοικειωμένοι με τα ονόματα των σημαντικότερων Γερμανών σχεδιαστών και τυπογράφων. Ο Καθηγητής από τις Η.Π.Α. μίλησε μάλιστα λίγο αργότερα και σε μία συνέντευξή του γι’ αυτό. Χωρίς να δημοσιοποιήσει ονόματα, αναφέρθηκε ειρωνευόμενος στην ελίτ των φοιτητών της Γερμανίας. Ξέραμε ότι εμάς εννοούσε. Αργότερα συνειδητοποίησα και από δικές μου επισκέψεις σε Πανεπιστήμια των Η.Π.Α. ότι οι φοιτητές εκεί γνώριζαν εν μέρει περισσότερα από μένα για το γερμανικό design. Και ήταν περισσότερο εξοικειωμένοι με τα έργα του Καθηγητή μου απ’ ό, τι εγώ, που φοιτούσα στην τάξη του. Ο Καθηγητής μου μάς μιλούσε στην αίθουσα για σχέδιο και τέχνη, όχι για τη δουλειά του.

Εγώ για μένα έδωσα την ακόλουθη ερμηνεία: Στην Ευρώπη περιβάλλεται κανείς μονίμως από την τέχνη και το design όλων των εποχών. Η ενασχόληση μ’ αυτό μπορεί να εμπνέει έναν φοιτητή στις Η.Π.Α., ο οποίος βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, όμως, αν είσαι φοιτητής στην Ευρώπη και θέλεις να πραγματοποιήσεις τις δικές σου μικρές ιδέες και δουλειές, αν συγκρίνεις τον εαυτό σου συνέχεια με τα μεγάλα επιτεύγματα της Ιστορίας της Τέχνης, πώς θα μπορέσεις να συγκεντρωθείς στο επόμενό σου τόσο δα βήμα, χωρίς να ανησυχείς, ότι έτσι θα βάλεις τρικλοποδιά στον εαυτό σου;

Στην Ευρώπη δεν μπορείς να ξεχάσεις το παρελθόν. Είναι ούτως ή άλλως εκεί. Μπορείς μόνο να προσπαθήσεις, να μην το σκέφτεσαι συνέχεια.

2 Responses to ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΕΤΡΕΣ

  1. mhohl says:

    Bin mir nicht sicher ob ich da mit Dir im Bezug auf Design da übereinstimme. Man ist umgeben von Geschichte und nimmt sie fuer selbstverstaendlich. Doch trotzdessen sie immer gegenwaertig bedeutet das nicht das man sie auch kennt, ausser man hat sich wirklich damit auseinandergesetzt. Ich habe zehn Jahre in Berlin gelebt und ‘kannte’ alles weil ich Architektenfreunde hatte die mich auf Touren mitgenommen haben. Das war aber oberflächlich. Nachdem ich mich fuer eine Arbeit intensiver mit Geschichte & Stadtplanung auseinandersetzen musste aenderte das sich aber nochmal um eine Dimension und bekam eine neue Bedeutung.
    Die Geschichte(n) (Makro: Europa und Mikro: Design) sollte man kennen da man sonst dazu verurteilt ist die gleichen Aktionen/Fehler zu wiederholen. Aus meiner Sicht bedeutet das einfach das der Kurs zu praxisorientiert war und zu wenig Angebot hatte was Geschichte & Theorie betrifft. Klar ist das peinlich wenn man die Fussstapfen nicht kennt in denen man sich bewegt. Auf der einen Seite kann das laehmend sein – aber auf der anderen Seite ist es unvermeidbar wenn man das Rad nicht immer neu erfinden will.

    • Du hast natürlich recht, die Geschichte sollte man kennen. Aber wenn man sie zu gut kennt und sie sich immer wieder vorsingt, läuft man Gefahr in ihr gefangen zu sein. Und “die Geschichte” ist eben auch nichts anderes als das: eine Geschichte, die man sich erzählt. Es ist nicht wichtig wie “wahr” sie ist, ihre Kraft bekommt sie dadurch wie sehr man an sie glaubt.

      Das Rad kann muß man nicht neu erfinden, es ist da, es ist allseits bekannt. Jeder kennt es. Dazu bedarf es keiner besonderen Bildung. Und jeder kann es nutzen. Wer Bücher liest, dessen eigene Gedanken werden vorzugsweise auf den Wegen der gelesenen Sätze gehen. Es ist sehr schwer, sich einem überzeugenden Argument zu entziehen. Und oftmals behindert überzeugende Argumentation den Blick auf die Realität eher als sie Klarheit schaffen.

      Ich will natürlich nicht sagen, dass man aufhören sollte, Bücher zu lesen oder sich mit Geschichte zu beschäftigen. Aber man sollte aber in der Lage sein, die Geschichte, die Bücher als Möglichkeit, als Meinung, als Inspiration zu verstehen. Und in der Lage sein, die gemachten Erfindungen einfach beiseite zu legen und eigene Wege zu gehen. Und das, so scheint mir, fällt nicht nur vielen jungen Griechen schwer.


.

Eine Koproduktion des Goethe-Instituts Athen mit dem Korsakow-Institut.